Vanmorgen, met Kootje wandelend, loop ik Venings achterop. Wij zijn onder den kastanjeboom in den tuin gaan zitten en hebben er alleraangenaamst gepraat. Hij weet als Kath. organisatieman een massa. Hij vertelde dat in Maart bij Hitler het plan had bestaan in Nederland alle Kath. organisaties op te heffen. Hij stuurde een commissaris voor advies. Deze verklaarde tegen De Bruin, voorz. Der Alg. Nederl. Org. van werkgevers en –nemers, dat hij hem wel kon zeggen, dat de toestanden hier voortreffelijk bevonden waren en zijn advies gunstig voor de Kath. en Nederland zou luiden. Hitler schijnt er naar geluisterd te hebben, want alles marcheert nog normaal.
Hij vertelde, dat de Duitse wehrm. hier inderdaad hun aalmoezenier hebben d.w.z. één voor ’t hele rayon ten Westen van Rozendaal, Den Bosch, Utrecht, Amsterdam, Den Helder. Evenwel zijn overal geestelijken - hospitaalsoldaten, die voor de Kath. soldaten mis mogen lezen enz. Het is de Wehrmacht echter verboden godsd. oefeningen bij te wonen in Nederl. kerken of te biechten bij Nederl. geestelijken.
V. heeft nogal veel te maken gehad met Duitse geestelijken en ook bisschoppen: hij noemde als ferme karakters: Preysing (Berlijn), Berning (?) (Osnabrück) en Van Galen (Aken). De bisschop (aarts) van Keulen was een slappe figuur, die door zijn gemis aan daadkracht oorzaak is geweest, dat de Duitse regering heeft moeten optreden tegen homosexuelen onder de geestelijken. Hij noemde een geval, waarin de Duitse regering den bisschop had gewaarschuwd en toen deze niets anders deed dan overplaatsen naar een dorp bij Keulen, waar zich binnen korten tijd dezelfde schandalen herhaalden, greep de justitie pas in. Zulke slapheid tegenover geestelijk wangedrag (hij noemde gevallen van kapelaans, die met vrouwen samenleefden en kinderen hadden) kwam in Duitsland veelvuldig voor. Hij noemde dit een ernstige fout. Dat de justitie ingreep, waar de kerk nalatig bleef, was zijns inziens onvermijdelijk en een schande voor de kerk.
Uit zichzelf begon hij over de gemene praatjes over de zg. Ehren-bräüte. Hij wist, een groot aantal met Pinksteren in Johs. de Deo te Utrecht, waarvan Venings zoon rector is, in groten eerbied den Pinksterdienst heeft bijgewoond en de communie heeft ontvangen. Vele zijn zo onschuldig alsof ze pas van haar moeder kwamen; alle echter bezield met eerbied voor – en geloof in den Führer. In de mis was ook een generaal, die een voorbeeld van plechtigen eerbied was: gedurende ’t uitreiken der communie stond hij stram in de houding.
V. vertelde ook, dat onder de D. algemeen ’t idee te vinden is, dat de Führer zich in de behandeling der Hollanders vergist heeft en dat de H. een voorbeeldig volk zijn. Zij kunnen er in komen, dat men hen koel behandelt.
Onze Koningin was hem te Calvinistisch. Juliana en Bernhard had hij hoog. Hij vertelde van hun reis naar Rome; hoe zij daar waren rondgeleid, den St. Pieter hadden bezocht en door den Paus in audiëntie waren ontvangen onder leiding van een vooraanstaand Nederl. geestelijke. Deze bleek ten slotte Venings zegsman zelf te zijn. Pr Juliana had hem echter verzocht deze dingen niet aan de pers door te geven uit vrees voor haar moeder en de publieke opinie in Holland. V. hoopte op den terugkeer der Oranjes, maar tevens dat Wilhelmina plaats zou maken voor Juliana.
Ko v Gulik vertelde gisteren nog, dat de hoofdgroep NSB-ers op hun terugtocht bij Hoevelaken waren afgesneden en allen kopje-onder in een diep water waren gegaan. Den vorigen Zaterdag (31 Mei), die zo gevreesd werd is er niets gebeurd. Jaap van Maanen vertelde op de kwekelingen-reünie in ’t Ster-huis: de zwemmeesters waren aanwezig; de leerlingen ontbraken helaas.
Kruithof vertelde mij vandaag een nieuwtje, dat mij volkomen ongeloofwaardig voorkomt: grote fraude in Loterij-Winterhulp, Piek gearresteerd. De loten met prijs zouden kentekenen hebben gedragen (lichte kleur van ’t klaverblad), die alleen ingewijden zouden gekend hebben. V.b. één had de loten omgeschommeld en 3 prijzen hebben getrokken: de rest van ’t mandje – nieten! Daar de prijzen direct bij ’t nemen van ’t lot moesten worden uitbetaald, was er al direct geen geld. De loterij is stopgezet. De borden voor de winkels (o.a. Vierdag) waar ze verkrijgbaar waren, zijn weggenomen. Dit alles is te idioot om alleen te staan. Men zal de waarheid spoedig vernemen. De arrestatie van Piek was echter reeds algemeen bekend.
De Tijd is opgeheven.
Van Dijk wist iets te vertellen van ´t nieuwe leerplan der HBS: minder vreemde talen, maar Nederlands en lich. oef; minder wiskunde. Als nieuwe vakken: heemkunde en rassenkunde! Hoe zal ons leerplan er uit zien, waarop wij van week tot week wachten?
2 juni 1941 (maandag)
Zonnig met afwisselende bewolking. Scherpe noordenwind. In den tuin niet prettig; in huis kil: een Hollandse zomer! Om 4 uur de familie Van Gulik uit Barneveld: Lineke en Ko. Zij vertellen over de N.S.B-relletjes in Barneveld.
Reeds een week vóór den befaamden Zaterdag waren er NSB-ers geweest en was er gevochten, waarbij inderdaad Duitsers aan de zijde der Barnevelders er mee opgeturfd hadden. Dat moest gewroken worden en men kwam de week daarna de Barnevelders „opvoeden”.
De NSB-ers marcheerden met trommelslag (ca 25) door ’t dorp. Een paar boeren hadden, tegenover Van Guliks huis, naar een confectie-etalage staan kijken, hadden de manifestatie gezien en zich toen omgedraaid naar de etalage. Dat kostte hun een scherpe „standrede” van het bendehoofd, die hun gebrek aan eerbied verweet en hun in de nabije toekomst vergeldingsmaat-regelen aankondigde.
Een rijwielhandelaar, die eveneens, staande in zijn winkel, niet voldoende onder den indruk gekomen was, ontving een strafpredikatie met de aanzegging, dat hij genoteerd was. Een kapper, die ook al gemis aan respect liet blijken, kreeg een deputatie in zijn winkel; toen de bediende echter, met opgeheven scheermes, de heren kwam vragen of zij geschoren wensten te worden, vonden de dapperen ’t tactisch te retireren, onder mededeling, dat ook de kapper en zijn staf weldra zouden worden opgevoed in plichtmatigen eerbied aan de bloem der Nederlandse natie.
Daar de heren den bodem te weinig voorbereid vonden, zochten zij hun fietsen weer op en trokken in ordelijke kolonne, zij het zonder krijgsmanseer, maar weer af. Evenwel was een 3-tal van de hoofdmacht gescheiden geraakt. Daarmee hebben de Barnevelders korte metten gemaakt. Een volksgericht, 20 tegen één. Sportief is anders ... maar, de NSB-ers waren voorbereid en de burgers en boeren niet. De 3 rampzaligen zijn ’s avonds per gasthuis-auto naar Amersfoort vervoerd. In strijd met de geruchten zijn ze alle drie nog in leven.
Hörst is te bescheiden geweest: zijn aandeel is belangrijker geweest, dan wat hij mij heeft verteld! De stinkerd (hij is kwekeling van mijn eerste klas) is bij de politie en voor den Burgemeester geroepen, omdat hij overal met zijn langen nek in de eerste rij had gestaan! Zijn vader heeft in angst gezeten en stond ’s avonds laat nog voor ’t gemeentehuis te ijsberen. Het jongemens vertelde mij, dat hij Zaterdag 31 Mei niet aanwezig zou zijn; hij zou elders vertoeven. Hij heeft een verstandigen vader. Die jonge Unie-propagandisten zijn „einsatz-bereit”. In Barneveld zo goed als hier. Aan N.S.B-ers hebben ze vergif gevreten!
Reeds een week vóór den befaamden Zaterdag waren er NSB-ers geweest en was er gevochten, waarbij inderdaad Duitsers aan de zijde der Barnevelders er mee opgeturfd hadden. Dat moest gewroken worden en men kwam de week daarna de Barnevelders „opvoeden”.
De NSB-ers marcheerden met trommelslag (ca 25) door ’t dorp. Een paar boeren hadden, tegenover Van Guliks huis, naar een confectie-etalage staan kijken, hadden de manifestatie gezien en zich toen omgedraaid naar de etalage. Dat kostte hun een scherpe „standrede” van het bendehoofd, die hun gebrek aan eerbied verweet en hun in de nabije toekomst vergeldingsmaat-regelen aankondigde.
Een rijwielhandelaar, die eveneens, staande in zijn winkel, niet voldoende onder den indruk gekomen was, ontving een strafpredikatie met de aanzegging, dat hij genoteerd was. Een kapper, die ook al gemis aan respect liet blijken, kreeg een deputatie in zijn winkel; toen de bediende echter, met opgeheven scheermes, de heren kwam vragen of zij geschoren wensten te worden, vonden de dapperen ’t tactisch te retireren, onder mededeling, dat ook de kapper en zijn staf weldra zouden worden opgevoed in plichtmatigen eerbied aan de bloem der Nederlandse natie.
Daar de heren den bodem te weinig voorbereid vonden, zochten zij hun fietsen weer op en trokken in ordelijke kolonne, zij het zonder krijgsmanseer, maar weer af. Evenwel was een 3-tal van de hoofdmacht gescheiden geraakt. Daarmee hebben de Barnevelders korte metten gemaakt. Een volksgericht, 20 tegen één. Sportief is anders ... maar, de NSB-ers waren voorbereid en de burgers en boeren niet. De 3 rampzaligen zijn ’s avonds per gasthuis-auto naar Amersfoort vervoerd. In strijd met de geruchten zijn ze alle drie nog in leven.
Hörst is te bescheiden geweest: zijn aandeel is belangrijker geweest, dan wat hij mij heeft verteld! De stinkerd (hij is kwekeling van mijn eerste klas) is bij de politie en voor den Burgemeester geroepen, omdat hij overal met zijn langen nek in de eerste rij had gestaan! Zijn vader heeft in angst gezeten en stond ’s avonds laat nog voor ’t gemeentehuis te ijsberen. Het jongemens vertelde mij, dat hij Zaterdag 31 Mei niet aanwezig zou zijn; hij zou elders vertoeven. Hij heeft een verstandigen vader. Die jonge Unie-propagandisten zijn „einsatz-bereit”. In Barneveld zo goed als hier. Aan N.S.B-ers hebben ze vergif gevreten!
1 juni 1941 (zondag)
Vandaag vier ik een jubileum. 40 jaar bij ’t onderwijs. Gisterenavond om half twaalf thuiskomende van de Mulders vonden wij vóór de deur een prachtige bloemenmand van onzen trouwen vriend Van Loon, vergezeld van een toepasselijk sonnet, zeer goed!
Roos feliciteerde mij vanmorgen en verraste mij met Van Leeuwen ’s „De liefde tot zijn land is ieder aangeboren”, een prachtig werk, dat bovendien in deze droeven tijd zo’n bijzondere betekenis heeft. Ik ben er heel blij mee en heb er onder den kastanjeboom een onvergetelijken middag mee doorgebracht.
Om half één kwam Kochheim napraten over de vergadering van Vrijdagavond. Ronhaar heeft zijn ontslag in Den Haag en Utrecht ingediend met ingang van 15 juni. Kochheim zal Flot vragen om een samenspreking waarbij ik ook tegenwoordig zal zijn. Mijn verwachting is niet groot; mijn lust evenmin. Flot wil nieuwe mensen; laat hij ze maar zoeken.
Kochheim was zeer gedrukt; hij verwacht een langen oorlog: van alle voorspellingen is niets uitgekomen. Hij wist nu zeker, dat zeer binnenkort een aanval met klein scheepsmateriaal op Engeland zal geschieden. Rotterdam zit stikvol en voortdurend komt allerlei kleingoed de Waal af.
De successen op Kreta zijn Duitslands proefsteen geweest. Hij meent, dat een serieuze aanval kans van slagen heeft. Engeland kan bezet worden, – dus: een lange oorlog tegen Amerika. Enfin, wij zullen maar afwachten; hij is de man der sensaties. Himmelhoch jauchzend enz.
Vanmiddag kwam Van Loon; samen een gezelligen borrel in den tuin gedronken (Hij sprak er van zijn huis te koop te zetten; de huizenprijzen stijgen enorm. Hij wist echter niet, wat in dat geval met ’t geld te doen. ’t Idee werd geopperd met Otto te ruilen; zijn huis tegen de woning hiernaast; die zou hem na zijn pensionnering conveniëren en Otto had een goede belegging, daar Van Loon’s huis uiteraard inspecteurshuis zal blijven. Dat idee smeet hij niet weg. Wij zouden prettige buren hebben.
Het is 1 Juni. Ram, de astroloog heeft ’t mis gehad. Hij kan nu zijn bibliotheek gaan verbranden (wat hij zou doen, als ’t niet uitkwam). Miedema zei: laat hij ze in ieder geval maar verbranden.
Onder de Hollanders, die als aanbrengers bij de Gestapo bekend staan, behoren de dansmeester Bovenkamp, Freule Van Teilingen en een officier Fiks (?). In Putten dragen de bomen al de namen van de NSB-ers die er aan zullen bengelen.
Roos feliciteerde mij vanmorgen en verraste mij met Van Leeuwen ’s „De liefde tot zijn land is ieder aangeboren”, een prachtig werk, dat bovendien in deze droeven tijd zo’n bijzondere betekenis heeft. Ik ben er heel blij mee en heb er onder den kastanjeboom een onvergetelijken middag mee doorgebracht.
Om half één kwam Kochheim napraten over de vergadering van Vrijdagavond. Ronhaar heeft zijn ontslag in Den Haag en Utrecht ingediend met ingang van 15 juni. Kochheim zal Flot vragen om een samenspreking waarbij ik ook tegenwoordig zal zijn. Mijn verwachting is niet groot; mijn lust evenmin. Flot wil nieuwe mensen; laat hij ze maar zoeken.
Kochheim was zeer gedrukt; hij verwacht een langen oorlog: van alle voorspellingen is niets uitgekomen. Hij wist nu zeker, dat zeer binnenkort een aanval met klein scheepsmateriaal op Engeland zal geschieden. Rotterdam zit stikvol en voortdurend komt allerlei kleingoed de Waal af.
De successen op Kreta zijn Duitslands proefsteen geweest. Hij meent, dat een serieuze aanval kans van slagen heeft. Engeland kan bezet worden, – dus: een lange oorlog tegen Amerika. Enfin, wij zullen maar afwachten; hij is de man der sensaties. Himmelhoch jauchzend enz.
Vanmiddag kwam Van Loon; samen een gezelligen borrel in den tuin gedronken (Hij sprak er van zijn huis te koop te zetten; de huizenprijzen stijgen enorm. Hij wist echter niet, wat in dat geval met ’t geld te doen. ’t Idee werd geopperd met Otto te ruilen; zijn huis tegen de woning hiernaast; die zou hem na zijn pensionnering conveniëren en Otto had een goede belegging, daar Van Loon’s huis uiteraard inspecteurshuis zal blijven. Dat idee smeet hij niet weg. Wij zouden prettige buren hebben.
Het is 1 Juni. Ram, de astroloog heeft ’t mis gehad. Hij kan nu zijn bibliotheek gaan verbranden (wat hij zou doen, als ’t niet uitkwam). Miedema zei: laat hij ze in ieder geval maar verbranden.
Onder de Hollanders, die als aanbrengers bij de Gestapo bekend staan, behoren de dansmeester Bovenkamp, Freule Van Teilingen en een officier Fiks (?). In Putten dragen de bomen al de namen van de NSB-ers die er aan zullen bengelen.
Abonneren op:
Posts (Atom)